Ierse Aardmannetjie in Folklore | The Faeries and Folklore Podcast

Episode 233: Alleenloper Feë: Ierse Aardmannetjie

Alles omtrent die Ierse Aardmannetjie in volkskunde en hoe ek dit in my skryfwerk gebruik.

Transkripsie

Jy luister na die Faeries and Folklore podcast deur Ronel.

Ek is donker fantasie skrywer Ronel Janse van Vuuren. Met meer as ‘n dekade van rondsnuffel in stowwerige volkskunde boeke, om wesens van verbeelding wat my nuuskierigheid aangewakker het na te vors, is ek hier om die volkskunde in ‘n neutedop te deel en hoe ek dit herverbeel het vir my skrywerk in ‘n oorsprong van die feë.

Hierdie is die Faeries and Folklore podcast.

Hi, ek is jou gasvrou Ronel Janse van Vuuren. Noem my sommer net Ronel. In vandag se episode, gaan ons voort met ons verkenning van die feëryk.

Hierdie episode is geborg deur my Donker Hof Susters Reeks. Beskikbaar in eBoek en Luisterboek. Drie susters. Drie voorbestemmings. Drie maniere om die wêreld te verwoes. Gaan na ronelthemythmaker.com/donkerhofsusters om meer te leer.

Jy kan nou my tyd om die podcast te maak – navorsing, skryf, opnames, ensomeer – borg deur vir my ‘n koffie te koop. Dit kan eenmalig wees, of jy kan dit weer in die toekoms doen.

Skakels in die beskrywing.

Ons gaan voort met ons verkenning van Alleenloper Feë. 

Vandag se fee: Ierse Aardmannetjie

Volkskunde in ‘n Neutedop deur Ronel

Van al die Ierse feetjies is die Ierse Aardmannetjie of “Leprechaun” die bekendste van almal. Hierdie feetjie drink bier, word gesien met ‘n klawervier, dra groen klere en ‘n hoë hoed. O, en hy het ‘n pot goud aan die einde van die reënboog.

Maar dit is dalk net ‘n moderne interpretasie. Sommige voel dat die Ierse Aardmannetjie die fassinerende voorman vir Ierse volkskunde is, terwyl ander voel dat hy ‘n gepaste simbool is wat geplunder is van alle karakter en waarheid in Ierland en in die buiteland. Miskien lê die waarheid iewers tussenin.

Ierse Aardmannetjies is antisosiale feë wat verkies om die einde van die werksdag te vier deur te drink, te dans en te smul. Dit is wanneer hulle daarvan hou om praktiese grappies oor mense te speel. Die enigste manier om jouself teen hulle te beskerm, is om ‘n yster hoefyster te dra. Nie net stoot yster feetjies af nie, Ierse Aardmannetjies hou van perde tot afleiding so net die idee van ‘n perd sal die aandag van jou af trek. Miskien is ek ‘n Ierse Aardmannetjie: ek is ook lief vir perde tot die punt van afleiding.

Hierdie feetjie poetsbakker is ook ‘n skoenmaker. Jy sal vind dat Ierse Aardmannetjies altyd wonderlike skoene dra. Selfs sy naam kan teruggevoer word na die betekenis van “half brogue” wat beteken dat hy een skoen het, wat waarskynlik beteken dat jy hom altyd aan ‘n skoen kan sien werk. Sy naam in ‘n alternatiewe spelling, beteken “sprite”. Tussen sy beroep en sy grootte voel die verhaal van Die Skoenmaker en die Elfies deur die broers Grimm asof dit eintlik oor Ierse Aardmannetjies kan gaan.

Alhoewel daar soms geglo word dat daar net een Ierse Aardmannetjie is, wat gewoonlik ‘n pot goud aan die einde van die reënboog bewaak, is daar in werklikheid verskeie. In die Middeleeuse verhaal van Avontuur van Fergus probeer Seun van Léti drie Ierse Aardmannetjies om Fergus in die see te sleep om hom te verdrink. ‘n Poets, natuurlik. Hy vang hulle dan en hulle stem in om hom drie wense toe te staan as hy hulle sou vrylaat.

Soos vir altyd groen dra: dit is iets wat in die 20ste eeu uitgevind is. Voor dit het Ierse Aardmannetjies rooi verkies. W.B. Yeats ondersteun dit deur te sê dat eensame feetjies rooi gedra het aangesien groen gereserveer is vir die adel van hul soort.

Kabouters is vinnig van verstand en baie slim. Hulle sal enigiets doen om vang te ontduik. Mense is altyd agter hulle aan vir óf die wense óf die goud.

Vir die grootste deel word hulle gesien as oud, gerimpeld en kort.

Daar is ‘n museum in Dublin oor mitiese Ierland genaamd die Leprechaun Museum. Voeg dit by my wenslys van plekke om te besoek!

En nou vir my interpretasie van die feë in ‘n Oorsprong van die Feë: Ierse Aardmannetjie

Ierse Aardmannetjies het gelukmagie, wat beteken dat hulle die geluk van iemand kan verander deur net daar te wees. Hulle kan hul grootte en voorkoms na willekeur verander. Hulle is versot op goud en hou dit begrawe in klowe binne hol bome. Hulle woon ook in hol bome. Ierse Aardmannetjies verkies om aan verwagtinge te voldoen en hardloop dronk in miniatuurgrootte in groen uitrustings rond en maak poetse vir enigiemand wat ongelukkig genoeg is om hul pad te kruis.

In die geheim bestuur hulle die mode-skoenebesigheid. Ja, hulle beheer wat deur mense en feë ontwerp, gemaak en gedra word. Dit is hoekom hulle so ryk is: om skoene te verkoop is ‘n winsgewende besigheid.

Rooi is hul gunsteling kleur, behalwe goud.

Hierdie Alleenloper Feë verkies om uit die hofsake te bly. Hulle woon in die sterflike ryk waar hulle ook al kan – hulle is immers in die skoenbedryf, en om in kelders van skoenfabrieke, kaste van modeontwerpers of stoorkamers van skoenwinkels te woon, is ‘n klein prys om te betaal om die skoenewêreld te bestuur. Al is uitkom in die natuur deel van hul vakansieplanne. Ierse Aardmannetjies glo daaraan om hard te werk en welverdiende vakansies te neem.

Hulle is lief vir perde, maar anders as wat volkskunde suggereer, word hulle nie in die minste deur hulle afgelei nie. Behalwe wanneer hulle skoene dra…

Ek hoop dat jy hierdie episode van die faeries and folklore podcast geniet het en dat jy iets nuuts oor die feë geleer het.

Onthou dat jy ‘n transkripsie van hierdie episode in die beskrywing kan kry. As jy nuut is by die podcast, hoekom nie na my webtuiste ronelthemythmaker.com gaan en ‘n gratis kopie van ‘Ongesiens’, die tweede boek in die Feëverhale reeks, te kry nie? Tonne volkskunde, toorkrag en gevaar wag! Pas op!

Beskikbaar by

Audible | Podbean | Amazon Music | Spotify | Youtube | iHeart Radio | Player FM | Listen Notes | Apple Podcasts | TuneIn

Explore the Audiobook Library ✦ Browse the Lore Archive ✦ Discover the Faerie Mythos Books ✦ Join the Mythmaker’s Circle

Enjoying the podcast?
If you’ve enjoyed this episode, you can support the time and care that goes into researching, writing, recording, and producing the Faeries & Folklore Podcast by buying me a coffee.
Your support is always appreciated, whether it’s a one-time thank you or an occasional coffee whenever you feel like it. Every contribution helps me continue sharing the folklore, myths, and legends that inspire the Faerie Mythos.